X
تبلیغات
پژوهشی در شاهنامه

پژوهشی در شاهنامه

داستان های شاهنامه

گودرز

گودرز پسر کشواد و او فرزند قارن و قارن فرزند کاوه ی آهنگر است.گودرز به همراه پسران و نوادگان نقش مهمی در داستان های شاهنامه دارد.او بی گمان از سرداران زیرک و کاردان دوران کاووس و کیخسرو است.ویژگی های او عبارت اند از:دلیری و جنگاوری،هوشیاری و زیرکی ،بخشش وبزرگ منشی و پایداری در میدان های کارزار و شرایط سخت است.فرزندان او گیو و بهرام ،فرهاد و رهام و از نوادگانش بیژن پسر گیو در شاهنامه درخشان و نامور است.و درفش او با علامت شیر بنفش میباشد.فریبرز کاووس شاهزاده ایران می گوید:

بکین کیان از پس کیقباد

                           کسی کو کلاه مهی برنهاد

کمر بست تا گیتی آباد کرد

                           سپهدار گودرز کشواد کرد

به ایران پس از رستم نامدار

                          نبودی چو گودرز دیگر سوار

و دشمنان درباره ی او می گویندو همین طور پیران ویسه به هومان می گوید:

بدان ای برادر که این رزمخواه

                          که امد بر من چنین با سپاه

گزین بزرگان کیخسرو است

                          سر نامداران و هم پهلو است

و دیگر که از پهلوانان شاه

                         ندانم چو گودرز کس را بجاه

بگردن فرازی و مردانگی

                       برأی هشیوار و فرزانگی

بهرام گودرز

از فرزندان گودرز بهرام به دلیری و پاک دلی و دانایی شهره است ور جنگ پشن نقش مهمی داشت

بیژن

بیژن پسر گیو و نوه ی گودرز است و مادرش دختر رستم است

همان بیژن از دختر پیلتن

                            یلی بود سرافراز در انجمن

بیژن وقتی خواستار جنگ با هومان می شود می گوید:

مرا زندگانی نه اندر خور است

                              گر از دیگرانم هنر کمتر است

بیژن ازنظرمنش دلیر،بی باک زیرک،دانا،مقاوم و عاطفی است. در داستان های زیادی نقش داردوهمیشه آماده ی جانبازی است. او تنها پسر گیو و بسیارمورد علاقه ی پدر است و در جنگ ریبد که خواهان نبرد با هومان میشود عمیق ترین روابط عاطفی بین  پدروپسرذکر می گردد.

گرگین میلاد

از پهلوانان شاهنامه است ودرداستان بیژن و منیژه با احساس حسادت از همکاری با بیژن در جنگ با گرازان خودداری می کند وپس از انجام کار چون احساس شرمندگی دارد نقشه ای خطرناک برای بیژن می کشدو باعث گرفتار شدن بیژن می گردد و پس از بازگشت به ایران دروغ می گوید و به زندان می افتد و با خواهش رستم آزاد می گردد و یکی از هفت پهلوان است که با رستم جهت نجات بیژن به توران می رود و نقش مهمی در شاهنامه ندارد.

پیران ویسه

او پس از افراسیاب شخیت دوم دشمن است و به قول دوستانش مهربان است(تو را مهربانی است خوی) و به قول ایرانیان دورو استاو با خواهش خود باعث نجات جان فرنگیس زن سیاوش و کیخسرو پسر او گردید. همچنین از اعدام بیژن جلوگیری کرد و پیشنهاد در چاه انداختن بیژن به جای اعدام را نمود او همواره در مقابل ایرانیان بوده و تا آخر به افراسیاب وفادار ماند و پیشنهاد کیخسرو جهت تسلیم خود را نپذیرفتو گفت:

مرا عار باشد از این زندگی

                              که سالار باشم کنم بندگی

ودر مقابل تسلیم نودن برادران و پسرانش نیز مقاومت کردوگفت:

برادر که روشن روان من است

                             گزیده پسر پهلوان من است

 سرانجام گودرز او را در جنگ 11رخ کشت.

گرسیوز

از شخصیت های بسیار منفی شاهنامه و برادر افراسیاب است او با حسادت و بی عاطفگی باعث قتل سیاوش داماد افراسیاب گردید همچنین بیژن رادر داستان بیژن و منیژه  فریب داد و دستگیر نمود.

ایرج

ایرج مردی مهربان و با گذشت و بدون جاه طلبی است ودر عوض برادرانش سلم و تور حسود کینه توز، بی رحم،جاه طلب و زیاده خواهند که سر برادرشلن را بریده و برای پدر می فرستند و راه ستمکاری را پیشه ی خود می کنند سرانجام منوچهر پسر ایرج آنان را کشت.

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم مرداد 1390ساعت 19:21  توسط فرامرز  | 

 

پهلوان دوم شاهنامه در دوره ی پهلوانی پس از رستم گیو پسر گودرز است که به همراه طوس نوذر از پهلوانان شاخص شاهنامه می باشند که دشمن نیز به ان اعتراف دارد به طوری که پیران ویسه می گوید:

                                 ز ایرانیان گیو و طوسند گرد

                                                                       که با فر و برزند و با دستبرد

 گیو داماد رستم می باشد و کارهای بزرگی انجام داده است ازجمله  کیخسرو را بعد از هفت سال جست و جو در توران یافته و به ایران آورده

و به همراه برادرانش پسر سیاوش را بر تخت سلطنت ایران نشانده و شخصیت جالب و دوست داشتنی دارد.

                                                        

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم بهمن 1388ساعت 22:14  توسط فرامرز  | 

۱-رستم زال

بزرگ ترین پهلوان شاهنامه بی گمان رستم دستان می باشد.او مردی خردمند، دلیروبی باک ،فداکار برای میهن و ارمان خویش یعنی دادگری استو تمام عمر پر بار خود را به ایران زمین خدمت کرده است.

     اوبخشنده ومهربان است از شاهان ستمگر پیروی نمی کندو فرمان نمی برد همان طور که از فرمان گشتاسب و اسفندیار سرپیچی کرد و در مقابل اسفندیار که می گفت:{چه فرمان یزدان چه فرمان شاه }

رستم گفت:

جهان را سراسر بسی گشته ام

                                           بسی شاه بیدادگر کشته ام

در ضمن این هشدار به اسفندیار است که از کشتن تو باکی ندارم چون راه بیداد می روی و در دفاع از شرف خویش شاهزاده اسفندیار را کشت.

+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم بهمن 1388ساعت 21:51  توسط فرامرز  | 

از نظز فردوسی دانش چنان اهمیت دارد که ارزش انسان را باید با دانش او اندازه گرفت.

بیارای دل را به دانش که ارز

                                    به دانش بود گر بدانی بورز

زدانش نخستین به یزدان گرای

                                     که او هست وباشدهمیشه به جای

هیچ وقت خود را از جست وجوی دانش بی نیاز ندان:

ز دانش در بی نیازی مجوی

                                     وگر چند از او سختی آید به روی

چنان دان که هر کس که دارد خرد

                                      به دانش روان را همی پرورد

میاسای از اموختن یک زمان

                                      ز دانش میفکن دل اندر گمان

به اموختن گر ببندی میان

                                     به دانش روی بر سپهر روان

به دانش بود شهریار ارجمند

                                    نه از گنج و مردان و تخت بلند

تن مرده چون مرد بی دانش است

                                    که نادان به هر جای بیرامش است

هر کس ادعا کند که در دانش همتا ندارد انسان پستی است:

منش پست و کم دانش ان کس که گفت

                                    منم کم ز دانش کسی نیست جفت

زمانی میاسای از اموختن

                                    اگر جان همی خواهی افروختن

فزون است از ان دانش اندر جهان

                                     که بشنید گوش اشکار و نهان

در دانش از گنج نامی تر است

                                     همان نزد دانا گرامی تر است

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم آذر 1388ساعت 20:0  توسط فرامرز  | 

از دید ما بزرگ ترین هدف فردوسی بعد از زنده نمودن زبان پارسی گسترش داد ودادگری ودوری از ستم و ستم گری است واین موضوع به طور گسترده در همه ی داستان های شاهنامه اشکارا بیان شده. دعوت به نیکی و دوری از ازار مردمان شعار اصلی واساسی فردوسی

است.

نمونه هایی از شاهنامه

بیا تا همه دست نیکی بریم

                                     جهان جهان را به بد نسپریم

به هر ساعتی صد هزار افرین

                                     بر ان شاه باد از جهان افرین

که اباد دارد جهان را به داد

                                     ابا داد و بخشش بود نیز شاد

نیازد به داداو جهان دار نیست

                                      بر او تاج شاهی سزاوار نیست

چنین گفت نوشیروان قباد

                                     که چون شاه را سر بپیچد ز داد

کند چرخ منشور او را سیاه

                                    ستاره نخواند ورا نیز شاه

ستم نامه عزل شاهان بود

                                     چو درد دل بی گناهان بود

جز از داد و خوبی نکن در جهان

                                      چه در اشکارا چه اندر نهان

چنان دان که بیداد گر شهریار

                                      بود شیر درنده در مرغزار

چنان دان تو ای شهریار بلند

                                      که از بد نبیند کسی جز گزند

هر ان کس که تخم جفا را بکشت

                                      نه خوش روز بیند نه خرم بهشت

بباشیم بر دادو یزدان پرست

                                        نگیریم دست بدی را به دست

چنین هم چو شد شاه بیدادگر

                                       جهان زو شود پاک زیر و زبر

بر او بر پس از مرگ نفرین بود

                                       همان نام اوشاه بی دین بود

که بیداد وکژی ز بیچاره گی است

                                        به بی دادگر بر بباید گریست

چو بیدادگر شد جهاندار شاه

                                        به گردون نتابد ببایست ماه

به شاهی چنین گفت زیبای تخت

                                        کدام است و آن کیست با شاد و بخت

چنین داد پاسخ که باری نخست

                                     بباید ز شاه جهان داد جست

به بیدادگر بر مرا مهر نیست

                                      پلنگ و جفا پیش مردم یکی است

پلنگی به ازشهریاری چنین

                                      که نه شرم دارد نه آیین ودین

دعوت به راستی و نیکی

سرمایه ی مردمی راستی است

                                         ز تاری و کژی بباید گریست

بی ازاری و مردمی بهتر است

                                        که را کردگار جهان یاور است

جهان را نباید سپردن به بد

                                          که بر بد کنش بی گمان بد رسد

دراز است دست فلک بر بدی

                                          همه نیکویی کن اگر بخردی

چو نیکی کنی نیکه آید برت

                                           بدی را بدی باشد اندر خورت

ز کژی نیامد مگر کار بد

                                         دل نیک بد گردد از کار بد

+ نوشته شده در  جمعه بیست و نهم آبان 1388ساعت 22:40  توسط فرامرز  | 

ساوه شاه ترک در زمان هرمز ساسانی با۴۰۰ هزار سوار جنگی و گردان های پیل سوار به ایران حمله کرد .

از سرداران ایرانی فقط بهرام چوبینه امادگی خود را برای مقابله با دشمن اعلام نمود و شاه سالاری لشگر را به او داد .

بهرام به طرف دشمن حرکت کرد و دشمن کوشید تا سردار ایرانی را فزیب دهد وتسلیم خود نماید و اظهار نمود می خواهد با ایران صلح نماید .بهرام جواب داد اگر شما می خواهی به پیش شاه بروی راه را برایت باز می کنم ولی اگر برای جنگ امده ای نابود خواهی شد.

ورایدون که ایدر به جنگ امدی

                                       به دریا به کام نهنگ امدی

ساوه شاه برای بهرام پیام فرستاد که تو بنده ی کم ارزشی هستی وشایستگی نداری که با تو بجنگم.بهرام پاسخ داد من بنده ی بی ارزش سر ساوه شاه را می برم وپیش شاه ایران می فرستم.

ببرم سرش رابرم نزد شاه

                                      نیرزد که بر نیزه سازم به راه

در اخر ساوه شاه متوجه میشود که سردار ایران اورادر تنگه ای گیر انداخته که امکان استفاده از نیروهایش را ندارد .

دشمن دوباره به فریب روی می اورد و برای بهرام پیام می فرستد که اگر تسلیم شود ساوه شاه دخترش را به بهرام می دهد و با گرفتن تخت وتاج ایران او را شاه ایران می کند.و می گوید تو با این سپاه کوچک در مقابل لشکر زیاد من نابود خواهی شد.

چون بهرام لشکر خود را از تنگه گذراند دستور داد پشت سرش دیواری به پا کنندتا فرار لشکر ایران ممکن نباشد.وبه سربازان گفت: ما راه گریز نداریم می جنگیم و پیروز می شویم و یا همگی کشته خواهیم شد.

پس ساوه شاه پیلان جنگی را به پیش لشگر اورد تا سپاه ایران را با پیل ها پایمال کند.

بهرام دستور داد تا کمان داران خرطوم پیل ها را نشانه بگیرند وقتی پیل ها تیر خوردند برگشتند و رو به لشکر خود اوردند.و ایرانیان با گرز وشمشیر به دنبال پیل ها دشمن را کوبیدند و بهرام با تیر خدنگی ساوه شاه را هدف گرفت و او را از اسب انداخت و خود به شاه رسید و سرش را بریددر این نبرد ۹۰درصد نیروی دشمن کشته شد و باز ماندگان فرار کردند و از لشکر ایران یک نفر کشته شدوبهرام نابغه ی نظامی دنیای قدیم است.

+ نوشته شده در  جمعه پانزدهم آبان 1388ساعت 15:48  توسط فرامرز  | 

یکی از نکات جالب شاهنامه بازگویی مهارت های نظامی جنگ های قدیم است.که از فن اوری وهوش ایرانیان حکایت می کند.

در یکی از جنگ های کیخسرو به انتقام خون سیاوش افراسیاب از ناچاری به گنگ دژ پناهنده می شود.

همان بوم کورابهشت است نام      همه جای شادی وارام وکام

به هر گوشه ای چشمه وابگیر       به بالا وپهنای پرتاب تیر

همانا که زان باره فرسنگ بیست   جهان بین ببیند که بر دشت کیست

افراسیاب در ان دژ جای گرفت کیخسروکه دنبال او بود به دژرسیدو تصمیم گرفت دژ را تسخیر نماید .

ابتدا دستور داد خندقی به عمق دو نیزه به دور دژ کندند.

دو نیزه به بالا کنده کرد                سپه را به گردش پراکنده کرد

بدان تا شب تیره بی اختن          نیارد ز ترکان کسی تاختن

و به دور دژ اراده و منجنیق قرار داد وکمان داران را مأمور کرد که مراقب باشند وقتی ترکان از بالای دژ اطراف را نگاه می کنندانها را مورد هدف قرار دهند . سپس دستور دادزیر دیوار دژ را بکنند وستونهای چوبی در محل های حفر شده قرار دهند وقتی عرض این گذر به اندازه ی مافی گردید دستور داد چوب ها را اتش بزنند وبا سوختن چوب ها قسمتی از دیوار دژ فرو ریخت.

ز نفت سیه چوب ها بر فروخت                                         

                                         به فرمان یزدان چو هیزم بسوخت

خبر شد هم انگه به افراسیاب

                                      کجا باره ی شارسان شد خراب

در این وقت کیخسرو دستور داد نیزه داران ایران در جلوی سپاه داخل آن رخنه نفوذ کنند و پشت سر نیزه داران پیاده نظام با شمشیر وتیر وکمان حرکت کنند وسواران جنگی پیاده نظام و نیزه داران را پشتیبانی کنند

به رخنه در اورد یکسر سپاه

                                        چو شیر ژیان رستم کینه خواه

به باره بر امد به کردار گرد

                                       درفش سیه را نگون سار کرد

نشان سپه دار ایران بنفش

                                       بر ان باره زد شیر پیکر درفش

واگر این جنگ دژرا با جنگ خندق مدینه مقایسه کنیم متوجه می شویم که یا محاصره کنندگان مدینه ارزش جنگی نداشتند و یا معجزه ی پیامبر

ان ها را کور کرده بود و چیزی نمی فهمیدند .

+ نوشته شده در  جمعه بیست و چهارم مهر 1388ساعت 21:50  توسط فرامرز  | 

انگیزه ی من از ایجاد وبلاگ پژوهشی در شاهنامه وجود اشتباه در صفحه ی ۱۳ کتاب ادبیات فارسی اول دبیرستان که به جای طوس گیو را به عنوان کسی که مورد خطاب کاووس شاه قرار گرفته معرفی نموده است واین موضوع نشان میدهد که حتی نویسندکان کتاب درسی با شاهنامه اشنایی ندارند.

کاووس شاه در داستان رستم وسهراب طوس را خطاب قرار داده ودستور میدهد که رستم وگیو را اعدام نماید.طوس پسر نوذر ونوذر پسر منوچهر شاه ومنوچهر نوه ی ایرج وایرج پسر فریدون می باشد .

گیو پسر گودرزو کودرز پسر کشواد وکشواد پسر قارن وقارن پسر کاوه ی اهنگر است.

در شاهنامه امده است:

بفرمود پس طوس را شهریار       که رو هردورازنده برکن به دار

بشدطوس ودست تهمتن گرفت      بدو مانده پرخاشجویان شگفت

که از پیش کاووس بیرون برد       مگر اندر ان تیزی افسون برد

تهمتن بزد دست بر دست طوس      تو گفتی زپیل ژیان یافت کوس

ز بالا نکون اندر امد بسر           بر اوکرد رستم بتندی گذر

+ نوشته شده در  جمعه هفدهم مهر 1388ساعت 15:47  توسط فرامرز  |